Doosre Jaanwaron mein Poshan
Class 7 Science · Chapter 9: Jaanwaron mein Jeevan Prakriyaayein · NCERT Curiosity section 9.1.2
Seekho
Jaanwar kai tarah khaate: madhumakkhi aur shakkarkhora rasa choosti, bachche doodh peete, ajgar shikaar poora nigalta, aur kuch jaliya jaanwar aas-paas ke paani se chhota khaana chhaante. Farm par Zoya ek gaay ko leti, lagaataar chabaate dekhti, jabki wo char nahi rahi. "Ye kya kha rahi?" wo poochhti.
Gaay, bhains aur bakri aadhi chabaayi ghaas jaldi nigalkar bade aamaashay khaane (rumen) mein bhejte, jahaan wo aanshik pachti. Baad mein khaana munh mein waapas laakar dheere phir chabaate: jugaali (rumination). Aise jaanwar ruminant; gaay din mein lagbhag 8 ghante chabaati!
Pakshiyon ke daant nahi. Unke paas maans-peshi wala khaana, gizzard, jo khaana peesta, aksar pakshi ke nigle chhote kankadon (grit) ki madad se. Alag jaanwaron ki aahaar naal unke khaane ke hisaab se bani.
Yaad rakho
- Gaay jaise ruminant ghaas rumen mein aanshik pachaakar waapas chabaate.
- Pakshi gizzard mein kankad se peeste; aahaar naal khaane ke hisaab se alag.
Quick check
Gaay na charte hue bhi chabaati kyun rehti?
- aanshik pacha khaana waapas laakar phir chabaati (jugaali)
- hawa chabaati
- daant khujaate
- saans le rahi
Answer
aanshik pacha khaana waapas laakar phir chabaati (jugaali). Ruminant khaana do baar chabaate.
Socho
Ghaas khaane wale ko maans khaane wale se lambi, jatil aant kyun chahiye?
Ek answer
Ghaas sakht aur fibre bhari jo mushkil se tootta, to zyaada samay, zyaada chabaana aur aant ke bacteria ki madad chahiye.
Practice
Teen levels (easy, medium, hard) ke naye sawaalon se practice karo, kuch hands-on, hints aur hal ke saath. Topic poora karne ke liye pichhle 5 mein se 4 sahi karo.